Karamsar Düşüncelere Karşı Beynini Yeniden Yapılandır

Düşüncelerimin içinde boğuluyorum ve bu düşünceler genellikle karamsar düşünceler diyorsan sana bu videoda düşünme şeklini değiştirebileceğin ve beynini yeniden yapılandırabileceğin harika bir teknikten bahsedeceğim. Peki bir düşünce beyni nasıl değiştirir?
Her insan kendi beyninin heykeltıraşıdır.
Kişiyi bulunduğu ortamlarla, yaşam deneyimleriyle, sosyal ilişkileriyle, öğrendiği her şeyle ve özellikle düşünceleriyle beynini şekillendirir. Sonuçta mutlu ya da mutsuz bir beyin sahibi olur diyor Santiago Ramon Cajal.
Kendisi modern sinirbilimin babası ve Nobel ödüllü bir dahi. Cajal’a sinirbilimin babası diyoruz. Çünkü o sinir sisteminin birbiriyle bağlantılı tek bir yapı olmadığını, aksine nöron adı verilen ayrı bireysel hücrelerden oluştuğunu kanıtlamıştır. Kendisi aynı zamanda müthiş bir ressamdı ve nöronların resmini çizen ilk kişiydi. Bugün bile tıp fakültelerinde onun elle yaptığı nöron çizimleri en gelişmiş dijital görüntüleme cihazlarının netliğine yakın kabul edilir ve nöroanatomi kitaplarında kullanılır. İyi de bize niye bunları anlattın derseniz, Cajal ruhun gizemli kelebekleri dediği sinir hücresini keşfederek bize aslında şunu göstermiş oldu. Beynimiz ve sinir hücrelerimiz, sinir sistemimiz aslında böyle beton gibi sabit bir yapı değil, aksine elastik değişebilir bir yapı. Siz elinizden herhangi bir tür düşünceyi geçirdiğinizde beyninizde o düşünceyle ilgili sinir hücreleri arasında bir yol oluşur ve siz her bu tür düşünceleri tekrarladığınızda, yani o yolu her kullandığınızda o yol genişler, kalınlaşır. Tıpkı çalılığın içerisinde yürüyerek açtığınız patika bir yol gibi.
İlk yürüdüğünüzde o yol biraz incedir, belirli belirsizdir. Daha sonra siz o yolu her kullandığınızda gittikçe genişler ve bir süre sonra patikaya dönüşür. Ve o yol beyninizde bir kez patikaya dönüştüğünde artık beyniniz hep otomatik olarak o yoldan gitmek ister. Yani sen her karamsar düşündüğünde, her zihnine karamsar düşünceler doluştuğunda ve bu düşüncelerle uğraştığında onları daha da karamsar bir hale getirdiğinde zihnindeki bu karamsarlık yolunu bir patika haline çeviriyorsun ve bir süre sonra artık bu patika otomatikleşmeye başlıyor ve sen yaşadığın her deneyimi otomatik olarak karamsar yorumlamaya başlıyorsun.
Peki o halde ne yapacağız?
Bu karamsarlık bizim kaderimiz mi?
Beynimiz böyleyse ne gelir elden mi diyoruz? Hayır demiyoruz. Çünkü artık sinirbilim alanında yapılan çalışmalar bize gösteriyor ki beynimiz, düşünme biçimimiz doksan yaşında bile olsak değişebilir.
Yaş ilerledikçe belki bu biraz daha zorlaşıyor ama mümkün. Şimdi işin iyi yanı şudur. Eğer çalılığın içinde oluşturduğunuz o karamsarlık patikası yolunu bir daha kullanmazsanız bir süre sonra o yol ne olur O yolu kullanmadığında çalılar yeniden çıkar ve o yol kaybolur, zayıflar. Aynı şey beynimizdeki karamsarlık patikası, beynimizdeki karamsarlıkla ilgili sinir yolları için de geçerlidir. Eğer bu yol yerine daha rasyonel, daha gerçekçi, daha sağlıklı bir düşünme yolu oluşturursak ve artık bu yolu daha çok kullanmaya başlarsak, bir süre sonra karamsarlıkla ilgili patika yok olmaya başlarken, daha rasyonel düşünme ile ilgili sinirsel yol genişlemeye dolayısıyla otomatikleşmeye başlar. Peki iyi de bunu nasıl yapacağız? Bunun için BDT’deki kanıt arama tekniğini kullanacağız. Ben buna zihin mahkemesi tekniği diyorum. Adeta zihnimizde bir mahkeme kuracağız. Tabii mahkeme için önce bir iddianame yazmak lazım. İsterseniz bu olayı aşama aşama inceleyelim. Birinci aşamamız iddianame aşaması. Yani gelen karamsar, otomatik düşünceleri fark etmek ve onları kaydetmek, yazmak. Bu aşamada zihnimize otomatik olarak üşüşen o karamsar düşünceleri geldikleri an fark ediyoruz ve bir yerlere not ediyoruz. Örneğin diyelim ki işyerinde bir toplantıdaydınız dün ve aklınıza müthiş bir fikir geldi. Heyecanla bu fikri sundunuz iş arkadaşlarınıza ve yöneticinize toplantıda. Ancak siz bu fikri sunduktan sonra şöyle bir sessizlik oluştu ve bunu bir düşünelim deyip geçiştirdiler. O an zihninizdeki otomatik patika hemen devreye girer ve otomatik karamsarlık düşünceleri zihninize doluşabilir Mesela ne olabilir? Aptal, Ne biçim bir fikir sundun? Yetersizsin. Kimse fikirlerini önemsemiyor işte. Bu işyerinde asla yükselemeyeceksin. Bu tarz düşünceler gelebilir zihninize. Bunları hemen fark edip yazın. İkinci aşamamız çapraz sorgulama. Gelen bu otomatik düşünceleri sanık koltuğuna oturtacağız ve onun gerçekliğini sorgulayacağız. Örneğin bu düşünce yazıktan sonra kendimize soracağız. Bu düşüncenin doğruluğuna dair kanıtların neler? Diyelim ki ben yetersizim düşüncesi. Ben asla yükselemeyeceğim düşüncesi. Bu düşüncenin gerçekliğine dair, yani daha doğrusu yüzde yüz doğru olduğuna dair kanıtların neler? Mesela buna ne cevap verirsin? Bak işte fikri sundum ve fikri beğenmediler, kabul etmediler. Peki şu an için sadece fikrin kabul edilmedi. Fikrinin kabul edilmemesi senin bir yetersiz olduğun ve bu işyerinde bir daha asla yükselemeyeceğin anlamına mı gelir? Hayır gelmez diyeceksin büyük bir ihtimalle eğer rasyonel bir cevap verirsen. Her fikri kabul edilmeyen kişi yetersiz midir? Mesela bu fikrin kabul edilmemesinin başka sebepleri olabilir mi? Örneğin belki bütçe yeterli değildir, belki konuyla ilgili ihtiyacı tam karşılayamıyordur. Yani senden bağımsız olarak başka nedenleri olabilir mi bu fikrin kabul edilmemesinin? Peki diyelim ki bu düşüncenin yani ben yetersizim ve ben asla bu iş yerinde yükselemeyeceğim düşüncesinin doğru olmadığını varsayarsak, bunun doğru olmadığına dair kanıtlarımız neler? Mesela geçen ayki toplantıda sunduğum fikirler kabul edilmişti. Hatta tebrik almıştım. Yine bir başka soru. Artık bu son sorumuz. Bu duruma dair daha gerçekçi bir cümle kursaydık bu cümle ne olurdu? Mesela şu olabilir miydi? Şu an fikrim çeşitli sebeplerle kabul görmüş olmayabilir. Ancak bu benim yetersiz olduğum ya da bir daha asla yükselemeyeceğim anlamına gelmez. Her fikrimiz muhteşem olmayabilir. Bu da çok insani ve çok normal. Ve mahkememizde üçüncü aşamaya, yani karar aşamasına geliyoruz. Ve üçüncü aşamamızda şimdi o eski karamsarlık patikasını kapatıp yeni bir yol oluşturuyoruz. Zihnimizde daha gerçekçi, daha sağlıklı, daha rasyonel bir patika oluşturmanın ilk adımını atıyoruz ve karar metnimizi yazıyoruz. Örneğin karar metnimiz şu olabilir. Fikrimin o an kabul olmaması benim yetersiz olduğum anlamına gelmez. Sadece fikir o anki şartlara uymadı. Bir dahaki sefere daha hazırlıklı gelebilirim. İşte arkadaşlar, bakın kağıt üzerinde kuracağınız bir zihin mahkemesiyle bu basit tekniği uygulayarak aklınıza gelen her olumsuz otomatik düşünceyi bu şekilde sorguladığınızda Cajal’ın bahsettiği o nöronlar arasındaki eski, işlevsiz, daha karamsar olan yolu yıkıyoruz ve yerine yeni ve daha sağlıklı bir otoban inşa ediyoruz. Ve bunu her tekrarladığımızda bu yolu biraz daha güçlendiriyoruz. Şunu unutmayın bu tekniği ilk uygulamaya başladığınızda size zor gelebilir.
Aklınıza bu sorulara cevaplar gelmeyebilir kolay kolay. Biraz zorlamak gerekebilir. Bu da çok normal. O çalılığın içerisinde yeni bir yol oluşturuyorsunuz. İlk seferler her zaman biraz daha yorucu olur. Beyin enerjiyi korumayı sever. Bu yüzden sizi o eski, kolay olan karamsarlık patikasına çekmek isteyebilir. Buna karşı farkındalıklı olun ve hazır olun.
Israrla yeni yolu inşa etmeye devam edin.
Bir süre sonra göreceksiniz ki artık bu sefer beyniniz yeni kurduğunuz yolu kullanacak. Sizi en çok hangi tür düşünceler zorluyor? İsterseniz örnek düşünceleri aşağıda yorumlara yazın. Hep birlikte o düşüncelere sanık sandalyesine oturtup sorgulayalım